Złotoryja jest pięknym i ciekawym miastem położonym w województwie dolnośląskim, które znalazło się w moim projekcie “Miasta stojące murem”. Miasto przede wszystkim kojarzone jest z wydobyciem złota od czasów średniowiecznych, a także pod kątem formalnym jest najstarszym miastem w Polsce. Posiada piękne zabytki i ładne stare miasto. Zapraszam Was do lektury przewodnika po najciekawszych atrakcjach Złotoryi.
Co zobaczyć w Złotoryi?
Złotoryja jak dojechać?
Złotoryja położona jest w pobliżu autostrady A4, więc dojazd do niej jest całkiem dobry. Niestety w chwili obecnej do miasta nie dojeżdża kolej, zatem dojazd pociągiem jest niemożliwy.
Złotoryja noclegi
Złotoryja ma bogatą bazę noclegową, a na poniższej mapce znajdziecie z pewnością coś dla siebie. Osobiście nie nocowałem tam, ale wybierając dla siebie szukałbym czegoś w centrum miasta.
Złotoryja najważniejsze informacje
Okolice obecnej Złotoryi były zamieszkane już od VIII wieku przez Trzebowian, a następnie w XII stuleciu tereny te zostały zasiedlone przez niemieckich górników, którzy przybyli tam w celu wydobycia złota. Nazwa miasta nawiązuje właśnie do tego kruszcu, a wcześniej nazywało się Złota Góra. Prawa miejskie nadał w 1211 roku Henryk I Brodaty, co czyni Złotoryję formalnie najstarszym miastem w Polsce. W 1241 roku część złotoryjskich górników wzięła udział w bitwie z Mongołami pod Legnicą. W późniejszych latach miasto otrzymało prawo mili i było ośrodkiem handlu suknem i solą.
W XVI wieku Złotoryja zaczęła się rozwijać pod kątem gospodarczym. W tym samym stuleciu w mieście powstało gimnazjum łacińskie, a szkoła była tak bardzo ceniona, że były plany przekształcenia jej w uniwersytet. 23 sierpnia 1813 roku miała miejsce bitwa o Złotoryję pomiędzy wojskami Napoleona i wojskiem prusko-rosyjskim. W latach osiemdziesiątych XIX wieku powstała linia kolejowa do Legnicy, a dalszy rozwój kolejnictwa trwał do początku XX wieku. W tym samym stuleciu podejmowano jeszcze próby wydobywania cennego kruszcu, ale nie przyniosły one pozytywnego rezultatu.
Najciekawsze atrakcje Złotoryi
Złotoryja znana jest przede wszystkim z wydobycia złota i muzeum temu poświęconemu. Warto również dodać, że miasto posiada ładny rynek i stare miasto, które wciąż otoczone jest przez częściowo zachowane mury obronne. Warto również odwiedzić tamtejszy kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i pozostałe miejskie świątynie.
Mury obronne w Złotoryi
Pierwsze obwarowania w Złotoryi powstały po 1211 roku i miały charakter drewniano ziemny. Budowę kamiennych murów obronnych rozpoczęto w pierwszej połowie XIV wieku, ale nie uchroniły one miasta przed najazdem husytów w 1427 roku. Pod koniec XV stulecia mury obronne zostały rozbudowane, a po 1480 roku wzniesiono drugi zewnętrzny pierścień. Od XVII wieku mury obronne zaczęły tracić na znaczeniu w wyniku zmieniającej się broni i taktyki. Od 1830 roku rozpoczęto ich stopniową rozbiórkę.
Złotoryjskie mury obronne powstały na planie wydłużonego owalu, a ich długość wynosiła między 1500 a 1600 metrów. Do czasów współczesnych pozostało około połowy średniowiecznych obwarowań. Wysokość muru wynosiła od 5-7 metrów, grubość do 170 centymetrów, a w niektórych miejscach nawet do 2,4 metra. Drugi obwód murów zbudowanych pod koniec XVI wieku oddalony był 8 do 10 metrów od głównej linii obwarowań. Miasto posiadało dwie miejskie bramy Górną (zwaną Kowalską) i Dolną (Legnicką). Na początku XV wieku przebito dwie furty Wilczą i Solną, które w XVII stuleciu przekształcono w miejskie bramy.
Mury obronne zachowały się dzisiaj w bardzo dobrym stanie, część z nich jest mocno obniżona, co można zobaczyć w północnej części w pobliżu ulicy Sikorskiego. Spory odcinek ciągnie się po stronie wschodniej i południowej wzdłuż ulicy Staszica, a także po stronie zachodniej przy Basztowej. W linii murów zobaczyć można kilka baszt. Warto zwrócić uwagę na wieżę Kowalską, która była pierwotnie częścią bramy Górnej. W baszcie Kowalskiej mieści się punkt widokowy, do którego klucz znajduje się w Centrum Informacji Turystycznej, a wstęp kosztuje 8 zł.
Złotoryja jest częścią projektu „Miasta stojące murem”.
Rynek w Złotoryi
Rynek w Złotoryi ma kształt prostokąta o wymiarach 180 na 60 metrów. W południowej części położony jest ratusz w stylu klasycystycznym z połowy XIX wieku, a obecnie mieści się w nim Urząd Skarbowy. Pierwszy ratusz wzniesiono w 1526 roku, ale w 1841 roku budynek się zawalił.
W pierzejach rynku warto wyróżnić kilka kamienic m.in. Rynek 2 (XVI wiek) i Rynek 5 (1623 rok). Oprócz nich wiele budynków pochodzi z XVI, XVIII i XVIII wieku. Na rynku znajduje się Fontanna Kopaczy Złota i Fontanna Delfina.
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Złotoryi
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi w Złotoryi należy do najstarszych świątyń w Europie. Jego budowa rozpoczęła się na początku XIII wieku, a potężny kształt budowla zawdzięcza zakonowi joannitów. Kościół posiada detale charakterystyczne dla stylu gotyckiego i romańskiego. Na szczycie wieży znajduje się punkt widokowy. W przeszłości kościół otoczony był fosą.
Kościół cmentarny św. Mikołaja w Złotoryi
Kościół cmentarny św. Mikołaja w Złotoryi położony jest na północ od starego miasta poza obwodem murów obronnych. Powstał w stylu gotyckim w pierwszej połowie XIV wieku, a w XIX wieku nastąpiła jego przebudowa.
Zespół klasztorny franciszkanów i kościół św. Jadwigi
We wschodniej części starego miasta znajduje się zespół klasztorny franciszkanów, w skład którego wchodzi kościół św. Jadwigi. Zabudowania klasztorne powstały w XV wieku, a w późniejszych stuleciach były rozbudowywane. Kościół św. Jadwigi wchodzący w skład klasztoru został odbudowany w XVIII wieku w stylu barokowym. Obok świątyni znajduje się kapliczka słupowa z XV wieku.
Muzeum Złota w Złotoryi
Muzeum Złota położone jest w zachodniej części starego miasta. Budynek, w którym się mieści pochodzi z XVII wieku, a obiekt wkomponowany jest w mury miejskie. Mimo, że samo muzeum jest niewielkie, to warto wejść do jego wnętrza. Bilet dla osoby dorosłej kosztuje 14 złotych. Pełny cennik i godziny otwarcia znajdziecie na stronie obiektu.
Kopalnia Złota “Aurelia”
Na północ od starego miasta znajduje się nieczynna kopalnia złota “Aurelia”, która powstała w 1660 roku, jako sztolnia o długości 100 metrów. W 1973 roku została udostępniona zwiedzającym. Według legendy kopalnia miała być połączona tunelami z kościołem św. Mikołaja. Bilet wstępu kosztuje 16 złotych.
Wilcza Góra
Wilcza Góra jest szczytem o wysokości 367 metrów. Nazywana jest również Wilkołakiem, a formalnie jest to pozostałość wulkanu, który był aktywny 15 milionów lat temu. Kilkadziesiąt lat temu utworzono w tym miejscu rezerwat przyrody. Na zboczach szczytu znajdują się trzy wyrobiska bazaltu.
Złotoryja to fantastyczne miasto pełne historii i niesamowitych zabytków. Warto je odwiedzić i poświęcić mu nieco więcej czasu niż tylko krótki spacer.
Jeśli spodobał Ci się materiał to postaw mi kawę. Pomoże mi to dofinansować mój prywatny projekt „Miasta stojące murem”, w ramach którego odwiedzam miasta i miasteczka w Polsce otoczone średniowiecznymi murami obronnymi, a następnie przygotowuję o nich materiał.
Wielkie dzięki 🙂
